RSS
niedziela, 20 maja 2007
**

Joanna Rusińska

Instytut Psychologii UJ

II rok, grupa IV

 

 

 

 

 

 

Praca przygotowana pod kierunkiem mgr Beaty Baran

Osobowość - ujęcie systematyczne, rok.akad. 2006/2007

 

 

 

 

Kraków, 2007

 

 

 

21:37, joanna_rusinska
Link Dodaj komentarz »
Wprowadzenie

Narracja jest sposobem rozumienia świata przez ludzi (Trzebiński, 2002). W zdarzeniach i problemach ludzie widzą historie. Powszechność i uniwersalności narracyjnego rozumienia świata przejwia się w powszechności formy opowiadania w wytworach kulturowych, takich jak mity, legendy, literatura piękna i filmy. Rozumienie wiąże się natomiast z interpretacją danych, zarówno napływających z zewnątrz jak i tych generowanych przez umysł (Neisser, 1967, za: Trzebiński, 2002). Proces rozumienia ma zatem charakter konstrukcyjny a nie reprodukcyjny. Narracja nie jest jedyną formą rozumienia otoczenia, jest jednak formą naturalną i ważną – jedną z pierwszych w rozwoju jednostki (Nelson, 1989 za: Trzebiński, 2002). Niemożność narracyjnego strukturalizowania doświadczeń w ważnych dla jednostki sferach ma negatywne konsekwencje dla jej funkcjonowania (May, 1997, za: Trzebiński, 2002). Bruner (1998) twierdzi, że narracja jest jedynym sposobem opisania „przeżytego czasu”  oraz, że „życie” jest konstruowane przez ludzi poprzez ten sam rodzaj rozumowania, za pomocą którego tworzy się narracje.

Narracje jako formy rozumienia rzeczywistości posiadają pewną podstawową strukturę: „bohater z określonymi intencjami napotyka na trudności, które w wyniku zdarzeń toczących się wokół zagrożonych celów zostają bądź nie zostają przezwyciężone” (Trzebiński, 2002). Przykładowe narracje tworzone przez daną osobę zbudowane są w sposób bardziej lub mniej pełny, wokół takiej właśnie struktury (Black i Bower, 1980; Mandler, 1984; Prince, 1982 za: Trzebiński, 2002). Gdy narracje dotyczą własnej osoby, to znaczy, gdy tworząca je osoba jest głównym charakterem w opowiadaniu, to mówimy o autonarracjach (Trzebiński, 2002). Obok rozgrywającej się historii w treść autonarracji wkomponowane są również: rozumienie siebie, swojej sytuacji, swoich motywów i emocji, decyzji i działań oraz ich efektów. Fakt ten ma ważną konsekwencję – kształtuje się narracyjna tożsamość jednostki.  Narracyjna tożsamość pozwala jednostce zrozumieć siebie jako podmiot zmieniający się i podmiot w zmieniających się sytuacjach (McAdams, 1989 za: Trzebiński, 2002). Tożsamość w takim ujeciu „nie jest więc katalogiem cech przynależnych trwale mojej osobie, ale historią zmienności mojego losu” (Trzebiński, 2002).

W swojej narracyjnej teorii tożsamości (life-story theory od identity) McAdams (1989, 1997) twierdzi, że poczynając od późnej adolescencji, kobiety i meżczyźni żyjący w nowoczesnych społeczeństwach usiłują konstruować w miarę spójnie zintegrowane opowieści o sobie (autonarracje) by nadać swojemu, niejednokrotnie chaotycznemu życiu, pozory ciągłości i celu. Narracyjne konstruowanie pewnych znaczeń oraz spójnego obrazu siebie może być dla jednostki ważnym psychologicznym wyzwaniem. Według Giddensa (1991, za: McAdams, Diamond, de St. Aubin i Mansfield, 1997) nowoczesność pociąga za sobą problem odkrywania, kontrolowania, rozwijania i kreowania obrazu siebie, jako refleksyjnego projektu, nad którym zachodni człowiek nieustannnie pracuje. Nowoczesne kobiety i meżczyźni projektując indywidualne obrazy siebie (individual selves), korzystają ze wzorców zaczerpniętych z ustalonej tradycji językowej w danej kulturze. Wytwarzają historie życia zawierające: wątki z historii rodzinnej, momenty zwrotne, w których główny charakter doświadcza nowej perspektywy, opisy heroicznych bohaterów wspierających opowiadającego w swoich aspiracjach i przeciwników, którzy stoją na drodze do celu oraz rozstrzygnięcia konfliktów, które doprowadzają zbieg zdarzeń do satysfakcjonującego końca. Jednostka istnieje w kulturze i negocjuje z innymi role i znaczenia, czerpane z „kulturowego repertuaru” i odnoszące się do własnego doświadczenia (Stemplewska-Żakowicz, 2002). Indywidualne narracje poszczególnych osób są wzajemnie uwikłane, często mając wspólną podstawę w jakiejś kolektywnej opowieści. Ilustruje to fragment wywiadu z czterdziestoparoletnim meżczyzną: „Nasza rodzina to zawsze, że tak powiem, służyła Ojczyźnie: dziadek... chyba to był dziadek... mojego dziadka brał udział jeszcze w powstaniu styczniowym, potem wiadomo, dwie wojny światowe, ojciec był w AK. No a teraz brat i ja byliśmy w Solidarności. U nas zawsze tak było: mężczyźni walczyli, a kobiety (śmiech)... opatrywały ich rany” (Stemplewska-Żakowicz, 2002). Narracje dzieci i współmałżonków mogą być współzależne i składać się na ponadindywidualną historię rodziny, która z kolei może być zakorzeniona w kolektywnych narracjach wspólnoty, czy społeczności, ktorej rodzina jest cześcią. Poczynając od roku 1800 przedstawiciele Zachodu coraz bardziej zmagają się z wyzwaniem kreowania nowoczesnego obrazu siebie, który potwierdzałby zarówno podobieństwo do innych jak i indywidualną odrębność (McAdams i zespół, 1997). W obrębie nowoczesności „tożsamości człowieka nie można odnaleźć w zachowaniu, ani w reakcji innych ludzi, ale w zdolności do podtrzymania przebiegającej narracji” (Giddens, 1991, za: McAdams i zespół, 1997). Tożsamość może być zatem spostrzegana jako uwewnętrzniona i ewoluująca historia życia, sposób opowiadania o sobie innym ludziom i sobie samemu poprzez opowiadanie lub zbiór opowiadań wypełnionych okolicznościami, scenami, charakterami, fabułami i tematami. Z tej perspektywy, historia życia może być postrzegana jako konstrukt psychologiczny, dostępny poprzez narracyjne metody, który funkcjonuje jako integralny aspekt osobowości (McAdams i zespół, 1997).

Według McAdamsa i współpracowników (1997) opis osobowości powinien obejmować co najmiej trzy niezależne poziomy: (a) cech – takich jak Wielka Piątka (McCrae i Costa, 1990, za: McAdams i zespół, 1997); (b) osadzonych w kontekście zadań, takich jak zadania rozwojowe i osobiste aspiracje (Cantor i Zirkel, 1990, za: McAdams i zespół, 1997); (c) zintegrowanych narracji o sobie. Trzeci poziom w tym wypadku jest poziomem tożsamości.

Historie życia jako psychologiczne konstrukty osadzone są w empirycznych faktach, takich jak: „Urodziłem się przedwcześnie siódmego lutego 1977”, ale również zawierają treści wychodzących poza fakty, które nadają życiu znaczenie za pomocą uporządkowanej narracji: „Mój ojciec zawsze mówił, że miałem dużo szczęścia, bo przeżyłem przedwczesny poród. Udało mi się pokonać los i teraz zawsze stawiam mu dzielnie czoła”(McAdams i zespół, 1997). Jednocześnie historie życia mogą być oceniane za pomocą tak surowych i pragmatycznych wskaźników jak: spójność, bogactwo opisu i wiarygodność. Jako kluczowe własności historii życia McAdams (1989, 1997) rozróżnił: sceny nuklearne (nuclear scenes) – zapamiętane doświadczenia wczesnodziecięcych zdarzeń zarówno pozytywnych (peak experience) jak i urazowych (nadir experience); wyidealizowany obraz ja (imagoes), który funkcjonuje jako główny charakter w opowiadaniu; linie tematyczne (thematic lines) – powtarzające się sekwencje zorientowane na określony cel oraz ideologiczne tło (ideological setting) – wątki wiary i wartości, które umiejscawiają fabułę w etyczno-religijnym kontekście.

21:36, joanna_rusinska
Link Dodaj komentarz »
cd..

Celem niniejszej pracy była analiza porównawcza historii życia (autonarracji) dwóch grup osób różniących się pozycją na Eysenckowiskim wymiarze psychotyzmu. Model osobowości Eysencka (1970, za: Pervin, 2002) obejmuje trzy podstawowe, najbardziej ogólne wymiary typologiczne: ekstrawersję-introwersję, neurotyzm-stabilność oraz psychotyzm-panowanie nad impulsami. W swoim modelu Eysenck dokonuje rozróżnienia między pojęciami cechy i typu. Typ jest pojęciem wyższego rzędu, obejmującym zbiór skorelowanych ze sobą cech. Psychotyk jest agresywny, zimny, egocentryczny, bezosobowy, impulsywny, aspołeczny, nieempatyczny, twórczy i nieulegający sentymentom. Eysenck uważa, że wszystkie trzy wymiary mają w populacji rozkład normalny. Psychotyzm podobnie jak neurotyzm jest wymiarem, którego jeden kraniec można opisać jako „normalność stanów umysłowych”, a drugi jako „zaburzenia obserwowane u pacjentów psychotycznych”. Stany psychotyczne tworzą kontinuum od normy do patologii a różnica między „normalnością” a patologią jest różnicą natury ilościowej, nie jakościowej (Eysenck i Eysenck, 1975 za: Brzozowski i Drwal, 1995). Eysenck jest zwolennikiem teorii „skaza-stres” (1990, za: Brzozowski i Drwal, 1995). Według niej niektórzy ludzie rodzą się z okeśloną „skazą”(słabością), która wraz z niekorzystnym oddziaływaniem środowiska (silny stres) może prowadzić do patologii. Takimi skazami są neurotyzm i psychotyzm. Osoby osiągające wysoki wynik na skali psychotyzmu, najlepiej jest traktować jako kogoś, kto odziedziczył podatność na wystąpienie zaburzeń psychotycznych przy pojawianiu się stresu rozwojowego (Eysenck i Eysenck, 1975, za: Hall, Lindzey, Campbell, 2004). Eysenckowskie ujęcie oparte na wymiarach, wraz z jego hierarchicznym modelem cech składowych leżących u podłoża bardziej ogólnego wymiaru psychotyzmu, uzasadnia jego twierdzenie, że psychotyzm stanowi pożyteczny wymiar opisu nieuspołecznionego zachowania u jednostek nieklinicznych (Hall, Lindzey, Campbell, 2004).

W nowszej pracy Eysenców (Eysenck i Eysenck, 1975 za: Brzozowski i Drwal, 1995) psychotyzm został zdefiniowany jako skłonność do psychoz, głównie do schizofrenii i dwubiegunowych zaburzeń afektywnych. Psychopatia z kolei znajduje się pomiędzy normą i psychotyzmem. Podwyższone wyniki w skali psychotyzmu uzyskują: więźniowie, schizofrenicy, alkoholicy, narkomani i dzieci przejawiające liczne zachowania antyspołeczne. Osoby uzyskujące wysokie wyniki na skali psychotyzmu są: „zimne, bezosobowe, nie potrafią współczuć, nieprzyjazne, nieufne, dziwaczne, nieskore do wzruszeń, nieszczęśliwe, antyspołeczne, bez wglądu w siebie, z urojeniami prześladowczymi” (Eysenck, 1970, za: Pervin, 2002). W późniejszej publikacjach Eysenców (1975) można znaleźć jeszcze dokładniejszą charakterystykę psychotyka. Psychotyk „Jest to człowiek samotny, nie zważający na ludzi, często sprawiający trudności, nigdzie nie zadomowiony. Może być okrutny i nieludzki, pozbawiony wszelkich uczuć empatycznych, całkowicie nieczuły. Bywa złośliwy w stosunku do ludzi, często sprawiający trudności, nigdzie nie zadomowiony. Bywa złośliwy w stosunku do ludzi, nawet do przyjaciół i krewnych, wykazuje agresję nawet do tych, których kocha. Bywa także zamiłowany w dziwacznych i niezwykłych przygodach, nie bacząc na niebezpieczństwa. Często bawi się kosztem innych ludzi, specjalizując się w wyprowadzaniu ich z równowagi [...] Od najwcześniejszego dzieciństwa mamy bardzo klarowną psychologiczną sylwetkę dziwaka, samotnika, sprawiającego szereg trudności w życiu, zimnego jak lód, pozbawionego ludzkich uczuć, w stosunku do innych jednostek jak i do zwierząt, agresywnego i złego, nawet w odniesieniu do swych bliskich i drogich. Już jako dziecko wykazuje zanik uczuć. Nadmiernie angażuje się w pełne napięcia „krew mrożące w żyłach” sytuacje, nie zwracając uwagi na niebezpieczeństwa z tym związane. Uspołecznienie jest sprawą bardzo odległą od tego typu dzieci i dorosłych, empatia, poczucie winy i wrażliwość na sprawy innych są czymś bardzo obcym dla ich psychiki”.

Pomysł na zestawienie razem perspektywy narracyjnych historii życia z psychologicznym wymiarem psychotyzmu zaczerpnięty został z pracy McAdamsa i współpracowników (1997), w której autorzy dokonali podobnego zestawienia (analizowani oni narracje osób różniących się w poziomie produktywności) i z badań (Frankowska, 2001, za: Trzebiński 2002) nad poziomem narracyjności ludzi dotkniętych schizofrenią oraz z badań Trzebińskiego (1995a, za: Trzebiński, 2002) nad allocentrycznymi versus ipsocentrycznymi postawami w narracjach.

Produktywność versus stagnacja jest ósmym z 9 stadiów w rozwoju człowieka na przestrzeni od narodzin do śmierci w koncepcji Eriksona (1963, za: McAdams i zespół, 1997), i odnosi się do zaangażowania dorosłych w pomyślność młodszego pokolenia i wszelkich działaniach prospołecznych na rzecz ludzi młodszych. Produktywność wiąże się z wieloma prospołecznymi charakterystykami osobowościowymi wyrażanymi poprzez rodzicielstwo, pracę i różnorodne akcje na rzecz społeczności oraz koreluje dodatnio z takimi własnościami jak empatia, motywacja osiągnięć oraz motywacja afiliacji i intymności (Guyot i Shelton, 1993; Peterson i Stewart, 1993; za: McAdams i zespół, 1997). Badanie McAdamsa i współpracowników (1997) pokazuje, iż mimo, że każda z historii życia osób badanych ma swoje unikalne cechy, to historie ludzi zajmujących wysokie miejsce na skali produktywności układają się w pewien specyficzny schamat, który można nazwać „historią zobowiązania” (commitment story). Schamat ten zawiera następujące elementy: główny bohater (narrator) dochodzi do wniosku, że jest uprzywilejowany (błogosławieństwo szczęśliwej rodziny), co kontrastuje z bólem i brakiem szczęścia innych ludzi, również zwierząt (wrażliwość na cierpienie innych). Doświadczając świat jako miejsce, gdzie ludzie muszą się wzajemnie o siebie troszczyć, narrator zobowiązuje się sam wobec siebie do życia zgodnie z określonymi wartościami i osobistymi przekonaniami (moralna niezachwialność). Wychodząc z tego punktu narrator doświadcza w życiu wielu nieoczekiwanych przeciwności losu, rozczarowań a nawet tragedii, lecz złe zdarzenia losowe często dobrze się kończą (sekwencje odkupienia). Patrząc z troską w przyszłość narrator obiera cele zorientowane na korzyść innych ludzi (prospołeczne cele na przyszłość).

Badania Trzebińskiego (1995a, za: Trzebiński, 2002) pokazują, że niekiedy osią konstrukcyjną autonarracji są intencje i problemy partnerów osób badanych lub wspólne dla partnerów i osób badanych, bądź grupy do której osoba badana należy. Tego typu narracje określa się mianem allocentrycznych, w przeciwieńswie do narracji, w których brak tego typu elementów (narracje ipsocentryczne). Wyniki badania pokazały, że im bardziej allocentryczne były narracje osób badanych, tym większy był też u tych osób obiektywnie mierzony stopień trafności przewidywań uczuć i reakcji innych osób z rodziny.

Z kolei badania Frankowskiej (2001, za: Trzebiński 2002) pokazują, że osoby dotknięte schizofrenią, w porównaniu z ludźmi zdrowymi, odznaczały się znacznie słabszą strukturą narracyjną, a w szczególności gorszym zarysowaniem motywów głownego bohatera, zarówno gdy był nim sam badany, jak i wtedy, gdy był nim jego partner. Autorka wysuwa hipotezę, wskazującą, że schizofrenicy wyróżniają się bardziej rozmytą tożsamością i słabo różnicują zarówno swoje własne, jak i cudze stany psychiczne.

Uwzględniając wyniki cytowanych powyżej badań, postawiono nastepujące hipotezy:

1) Autonarracje osób zajmujących wysokie wyniki na skali psychotyzmu będą charakteryzowały się słabo zarysowanymi motywami narratora oraz innych charakterów w opowiadanej historii życia.

2) Narracje osób niepsychotycznych zawierać będą więcej elementów prospołecznych, właściwych dla schematu „historii zobowiązania”, w porównaniu z narracjami osób osiągających wysokie wyniki na skali psychotyzmu. Tym samym w narracjach osób psychotycznych powinno brakować takich elementów jak: błogosławieństwo szczęśliwej rodziny, wrażliwość na cierpienie innych, moralna niezachwialność, sekwencje odkupienia i prospołeczne cele na przyszłość.

3) Cele osób psychotycznych nie będą oscylowały wokół intencji i problemów innych ludzi i będą miały one charakter bardziej ipsocentryczny aniżeli allocentryczny.

21:34, joanna_rusinska
Link Dodaj komentarz »
Metoda
Osoby badane

Do badań wybrano 1200 badanych na podstawie 2789 rozmów telefonicznych przeprowadzonych z osobami, których numery telefonów zostały wybrane losowo przez system komputerowy z elektronicznej książki telefonicznej miasta Krakowa. Dzwoniąc do potencjalnych osób badanych pytano o ewentualny udział w dwóch 3-4 godzinnych sesjach badań osobowości, za wynagrodzenia w wysokości 80 polskich złotych za sesję. Osoby musiały spełniać dwa warunki: mieścić się w przedziale wiekowym 30-50 lat i posiadać conajmniej średnie wykształcenie.

Materiały i aparatura

W badaniu wykorzystano polską wersję kwestionariusza Eysenca EPQ-R w adaptacji Brzozowskiego i Drwala (1995) oraz wywiad oparty na schamacie zaproponowanych przez McAdamsa, którego zarys załączono na końcu niniejszej pracy.

Procedura

W pierwszej sesji osoby badane wypełniały kwestionariusz osobowości w kilku salach wykładowych Audytorium Maximum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Następnie poinformowano je, że w kolejnym etapie badań eksperymentator będzie przeprowadzał indywidualne wywiady z częścią osób badanych, które osiągną odpowiedni wynik w wypałnianym kwestionariuszu i że badacze skontaktują się z nimi telefonicznie, by umówić terminy kolejnego spotkania.

W kolejnej sesji udział wzieło 119 osób, z czego do grupy eksperymentalnej przydzielono 50 osób, których wynik na skali psychotyzmu mieścił się powyżej siódmego stena. Do grupy kontrolnej zaklasyfikowało się 69 osób, których wynik na skali psychotyzmu mieścił się poniżej czwartego stena. Z badania zostało wykluczone większość osób badanych, których wyniki oscylowały wokół wartości przeciętnych.

W kolejnej sesji przeszkolony do wywiadu psycholog przeprowadzał indywidualny wywiad oparty na ustruktyryzowanej procerzurze McAdamsa (1992) zaprojektowanej tak by uzyskać główne elementy z opowiadanej historii życia osoby badanej. Przeprowadzone wywiady zajmowały średnio 2-3 godziny. Jak pokazano w załączniku wywiad zaczyna się od bardziej ogólnych pytań i stopniowo przechodzi do bardziej szczegółowych. Wywiad zaczyna się prośbą skierowaną do osoby badanej o zastanowienie się nad swoim życiem, tak jakby to była książka, żeby osoba mogła podzielić historię życia na rozdziały i zatytułować je, oraz streścić fabułę z każdego z nich. Trzymając się kolejności rozdziałów, osoba badana proszona jest o przedstawienie szczególnych scen lub zdarzeń znaczących (nuclear episodes). Osoba badana powinna podać: sceny pozytywne (peak experiences) jak i negatywne (nadir experiences), wydarzenia przełomowe, najwcześniejsze wspomnienia, znaczące wzpomnienia z okresu dzieciństwa, adolescencji i wieku dorosłego. W każdej scenie osoba badana powinna opisać w szczegółach, co dokładnie się stało, kiedy to się wydarzyło, kto był zamieszany w sytuację, co osoba sobie wtedy myślała, co czuła i jakie ta scena ma znaczenie (jeśli w ogóle) dla badanego lub jego życiowej historii.

Następnie experymentator prosi o zidentyfikowanie czterech osób, które miały największy wpływ na historię życia osoby badanej. Prosi się również o ewentualne wskazanie bohatera (autorytetu). W kolejnym kroku uczestnik opisuje przewidywania dotyczące kolejnych rozdziałów w swojej historii życia, uszczegóławiając plany, nadzieje, marzenia i cele na przyszłość, również podając możliwe sposoby, które pozwolą na bycie twórczym albo na wspieranie innych ludzi.  Kolejna część wywiadu poświęcona jest osobistej ideologii i zawiera pytania dotyczące religii, polityki i wartości. Prosi się osobę badaną o opisanie swoich religijnych wierzeń, wartości, przekonań politycznych i sposobu w jaki rozwinęły się w czasie. W tym celu eksperymentator stawia serię filozoficznych pytań, takich jak na przykład: „Jaka jest najważniejsza wartość w ludzkim życiu?”. Na koniec prosi się badanego o zastanowienie się nad całym wywiadem i o przedyskutowanie tego, do jakiego stopnia wywiad obrazuje dominujący temat lub przesłanie w historii życia.

Warto zauważyć, że niektóre elementy wywiadu zorientowane są na uzyskanie typowo narracyjnej formy historii życia, np. opisanie rozdziałów, ważne wydarzenia. Natomiast inne pytania w wywiadzie dążą do uzyskania pewnych sądów natury mniej narracyjnej np. „Jaki jest przewodni temet historii?”

Przeprowadzone wywiady zostały następnie spisane i przeanalizowane przez dwóch niezależnych sędziów kompetentnych.

 

 

Zmienne

W badaniu zmienną niezleżną był poziom psychotyzmu. Wśród zmiennych zależnych wyróżniono, zmienne związane ze strukturą „historii zobowiązania” (commitment story):

1)      błogosławieństwo szczęśliwej rodziny

2)       wrażliwość na cierpienie innych

3)       moralna niezachwialność

4)      sekwencje odkupienia

5)      prospołeczne cele na przyszłość.

Wyróżniono również zmienną zależną związaną z poziomem narracyjności opowiadanej historii:

6)      narracyjność-intencjonalność,

oraz zmienną związaną z postawą allocentryczną bądź ipsocentryczną –

7)      wspólne-cele.

 

Kodowanie      

Kodowanie zostało przeprowadzone przez dwóch niezależnych sędziów kompetentnych. Dla zmiennych zależnych związanych z „historią zobowiązania” 1) – 5) zaproponowano kodowanie binarne, gdzie jeden punkt przyznawany jest za pojawienie się danego elementu w narracji, w przeciwnym wypadku przyznaje się zero.

Dla wskaźnika „narracyjność-intencjonalność” zliczano opisywane w narracji intencje zarówno własne, jak i cudze, ważnym kryterium oceny była wyrazistość intencji i rozróżnianie między cudzymi a swoimi intencjami. Podobnie zliczana była ilość wystąpienia „wspólnych-celów”. Jeśli w narracji wystąpowały cele, które nie były bezpośrednio celami osoby badanej, lecz wydawały się wyraźnie ważne z punktu widzenia narratora, to przyznawano jeden punkt za każdy taki zidentyfikowany cel.

Hipotezy szczegółowe

1)      Wartość wskaźnika „narracyjność-intencjonalność” będzie znacząco niższa w opowiadaniach osób zajmujących wysokie wyniki na skali psychotyzmu, w porównaniu z osobami zajmującymi niske wyniki na skali psychotyzmu.

2)      W narracjach osób psychotycznych w porównaniu z osobami niepsychotycznymi powinno wystąpić znacznie mniej takich elementów jak: „błogosławieństwo szczęśliwej rodziny”, „wrażliwość na cierpienie innych”, „moralna niezachwialność”, „sekwencje odkupienia” i „prospołeczne cele na przyszłość”.

3)      Wartość wskaźnika „wspólne-cele” będzie znacząco niższa w opowiadaniach osób zajmujących wysokie wyniki na skali psychotyzmu, w porównaniu z osobami zajmującymi niske wyniki na skali psychotyzmu.


21:32, joanna_rusinska
Link Dodaj komentarz »
Literatura cytowana

Black, J., Bower, G. (1980). Story understanding as problem-solving. Poetics, 9, 223-250.

Bruner, J.S. (1998), Życie jako narracja, w: Materiały dydaktyczne dla studentów SWPS. Psychologia osobowości, t2, s. 175-186, Warszawa: SWPS.

Brzozowski, P., Drwal, R.Ł. (1995). Kwestionariusz osobowości Eysencka. Polska adaptacja EPQ-R. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.

Cantor, N., Zirkel, S. (1990). Personality, cognition and purposive behavior, w: L. Pervin (red.) Handbook of personality theory and research (135-164). New York: Guilford Press.

Eysenc, H.J. (1970). The structure of human personality. London, Methuen.

Eysenck, H.J., Eysenck, S.B.G. (1975). Manual of the Eysenck Personality Questionnaire. London: Hodder, Stoughton.

Eysenc, H.J. (1990). Biological dimensions of personality, w: L. Pervin (red.) Handbook of personality theory and research (244-276). New York: Guilford Press.

Erikson, E.H. (1963). Childhood and society. New York: Norton.

Frankowska, M. (2001). Artykulacja struktury ja i stopień narracyjności osobistych historii u schizofreników. Niepublikowana praca magisterska. Uniwersytet Warszawski.

Giddens, A. (1991). Modernity and self-identity: Self and society in the late modern age. Stanford, CA: Standford University Press.

Guyot, G.W., Shelton, C. (1993). The prosocial behavior scale. Maszynopis niepublikowany, Regis University, Denver, CO.

Hall, C.S., Lindzey, G., Campbell, J.B.(2004). Teorie osobowości. Warszawa PWN.

Mandler, J. (1984). Stories, scripts, and scenes: Aspects of schema theory. Hillsdale, NJ: Erlbaum.

May, R. (1997). Błaganie o mit. Tłum. H. Moderska, T. Zysk. Poznań: Zysk i S-ka.

McAdams, D.P. (1989). The development of a narrative identity, w: Cantor, N., Buss. D. (red.) Personality Psychology: Recent trends and emerging directions (s. 160-177). New York: Springer-Verlag.

McAdams, D.P. (1992). A Theory of Generativity and Its Assessment Through Self-Report, Behavioral Acts and Narrative Themes in Autobiography. Journal of Personality and Social Psychology, 62(6), 1003-1015.

McAdams, D.P., Diamond, A., de St. Aubin, E., Mansfield E. (1997). Stories of Commitment: The Psychological Costruction of Generative Lives, w: Journal od Personality and Social Psychology, 72(3), s. 678-694.

McCrae, R.R., Costa, P.T., Jr. (1990). Personality in adulthood. New York: Oxford University Press.

Neisser, U. (1967). Cognitive psychology. New York: Appeleton Century Crafts.

Nelson, K. (1989). Narratives from the crib. Cambrige, Mass.: Harvard University Press.

Pervin, L. (2002). Psychologia osobowości, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Peterson, B.E., Stewart, A.J. (1993). Generativity and social motives in young adults. Journal of Personality and Social Psychology. 65, 186-198.

Prince, G. (1982). Narratology: The form and functioning of narrative.

Stemplewska-Żakowicz, K. (2002). Koncepcje narracyjnej tożsamości, w: Trzebiński, J. (red.), Narracja jako sposób rozumienia świata. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Trzebiński, J. (1995a). Autonarracje: Raport z badań dla Komitetu Badań Naukowych. Maszynopis niepublikowany.

Trzebiński, J. (2002). Autonarracje nadają kształt życiu człowieka, w: Trzebiński, J. (red.), Narracja jako sposób rozumienia świata. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Trzebiński, J. (2002). Narracyjne konstruowanie rzeczywistości, w: Trzebiński, J. (red.), Narracja jako sposób rozumienia świata. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Załącznik

Zarys wywiadu „Historia życia”

I Rozdziały życia

II Określone sceny

  1. Ważne doświadczenie pozytywne (peak experience)
  2. Ważne doświadczenia negatywne (nadir experience)
  3. Doświadzenia przełomowe
  4. Najwcześniejsze wspomnienie
  5. Znaczące wspomnienie z dzieciństwa
  6. Znaczące wspomnienie z życia dorosłego
  7. Inne ważne wspomnienie

III Ważne osoby (4)

IV Przyszłe rozdziały

V Osobista ideologia

  1. Religia
  2. Polityka
  3. Ważne wartości

VII Dominujący temat lub przesłanie historii

VIII Inne

21:31, joanna_rusinska
Link Dodaj komentarz »
Archiwum